अष्ट्रेलियामा अध्ययन गर्ने नेपाली विद्यार्थीहरूका लागि ओभरसीज स्टुडेन्ट हेल्थ कभर (OSHC) अनिवार्य छ। गृह मामिला विभाग (Department of Home Affairs) को तथ्याङ्क अनुसार, २०२३ को अन्त्यसम्ममा अष्ट्रेलियामा ५,४७,००० भन्दा बढी अन्तर्राष्ट्रिय विद्यार्थी थिए, जसमा नेपाली विद्यार्थीहरूको सङ्ख्या उल्लेखनीय छ। यो बीमाले तपाईंको भिसा अवधिभर स्वास्थ्य सेवा खर्च कभर गर्दछ। प्राइभेट हेल्थ इन्स्योरेन्स ओम्बड्सम्यान (PHIO) को २०२४ को प्रतिवेदनले ओएसएचसी दाबीमा सबैभन्दा धेरै गुनासो कभरेजको दायरा र अस्पताल पूर्व-स्वीकृतिसँग सम्बन्धित रहेको देखाएको छ। यस लेखमा, हामी ओएसएचसीका मुख्य प्रश्नहरूको स्पष्ट र व्यावसायिक उत्तर दिनेछौं।
ओएसएचसी के हो र यो किन अनिवार्य छ?
ओभरसीज स्टुडेन्ट हेल्थ कभर (OSHC) एउटा स्वास्थ्य बीमा हो जसले अन्तर्राष्ट्रिय विद्यार्थीहरूलाई अष्ट्रेलियामा आकस्मिक चिकित्सा खर्चबाट सुरक्षा दिन्छ। गृह मामिला विभागको भिसा शर्त 8501 अनुसार, विद्यार्थी भिसा (subclass 500) धारकले अष्ट्रेलियामा रहँदा पूरा अवधि ओएसएचसी कायम राख्नु अनिवार्य छ। यो शर्त पूरा नगरेमा भिसा रद्द हुने जोखिम रहन्छ। यसको मुख्य उद्देश्य विद्यार्थीहरूले आवश्यक परेमा गुणस्तरीय स्वास्थ्य सेवा पाउन् र उपचार खर्चको भारले अध्ययनमा बाधा नपरोस् भन्ने हो।
यो बीमा निजी स्वास्थ्य बीमा कम्पनीहरूले प्रदान गर्छन्, जो अष्ट्रेलिया सरकारसँग दर्ता भएका हुन्छन्। प्रमुख प्रदायकहरूमा AHM, Allianz Care, Bupa, Medibank, र NIB पर्छन्। यी कम्पनीहरूको पोलिसी सामान्यतः मेडिकेयर बेनिफिट स्केड्युल (MBS) मा आधारित हुन्छ, जसले सरकारले तोकेको शुल्कको एक निश्चित प्रतिशत मात्र कभर गर्दछ। यसैले, डाक्टरले लिने पूरा शुल्क र एमबीएस रकमबीचको अन्तर विद्यार्थीले आफैँ तिर्नुपर्ने हुन सक्छ, जसलाई ग्याप फी भनिन्छ।
ओएसएचसीले के-के कभर गर्छ र के गर्दैन?
ओएसएचसी पोलिसीको कभरेज दायरा बुझ्नु अत्यन्त जरुरी छ। सामान्यतया, यसले निम्न सेवाहरूको लागत कभर गर्दछ:
- अस्पताल बसाइ: साझा वार्डमा रहँदाको खर्च।
- डाक्टरको परामर्श: जनरल प्राक्टिसनर (GP) र विशेषज्ञको शुल्क (MBS दरको १००% सम्म)।
- औषधि: प्रिस्क्रिप्शन औषधिको लागत (वार्षिक सीमा सामान्यतः $३०० देखि $५०० प्रति व्यक्ति)।
- एम्बुलेन्स: आकस्मिक एम्बुलेन्स सेवा।
- प्याथोलोजी र रेडियोलोजी: रगत परीक्षण र एक्स-रे जस्ता सेवा।
यद्यपि, ओएसएचचले सामान्यतया निम्न कुराहरू कभर गर्दैन:
- दन्त उपचार, अप्टिकल (चश्मा/कन्ट्याक्ट लेन्स), र फिजियोथेरापी (यदि पोलिसीमा अतिरिक्त एक्स्ट्रा कभर लिएको छैन भने)।
- कस्मेटिक शल्यक्रिया वा आकस्मिक नभएको उपचार।
- प्रजनन क्षमता उपचार (IVF)।
- पूर्व-अवस्थित रोगको लागि प्रतीक्षा अवधि (Waiting Period) भित्रको उपचार।
- घर फर्कने क्रममा वा बिदामा जाँदा हुने खर्च।
पूर्व-अवस्थित रोग (Pre-existing Condition) भए के गर्ने?
यो सबैभन्दा धेरै सोधिने प्रश्न हो। यदि तपाईंलाई कुनै पूर्व-अवस्थित रोग (Pre-existing Condition) छ भने, यसको कभरेजको लागि १२ महिनाको प्रतीक्षा अवधि लागू हुन्छ। ओएसएचसी पोलिसीको सामान्य सर्त अनुसार, बीमा सुरु भएको मितिदेखि पहिलो १२ महिनाभित्र त्यो रोगसँग सम्बन्धित कुनै पनि उपचार खर्च कभर हुँदैन। यो नियम सबै प्रदायकहरूमा लगभग समान छ।
यहाँ मुख्य कुरा मेडिकल अधिकारी (Medical Officer) द्वारा रोगको परिभाषा हो। बीमा कम्पनीले तपाईंको मेडिकल रेकर्डको आधारमा निर्णय गर्छ कि त्यो अवस्था पूर्व-अवस्थित थियो कि थिएन। यदि तपाईंलाई दीर्घकालीन रोग छ भने, अष्ट्रेलिया आउनुअघि नै विस्तृत मेडिकल रिपोर्ट तयार राख्नुहोस् र बीमा प्रदायकसँग स्पष्ट परामर्श गर्नुहोस्। कतिपय अवस्थामा, गम्भीर मानसिक स्वास्थ्य समस्याको लागि पनि यही १२ महिनाको प्रतीक्षा अवधि लागू हुन सक्छ।
ओएसएचसीको अवधि र भिसा अवधि कसरी मिलाउने?
तपाईंको ओएसएचसी कभरेज तपाईंको विद्यार्थी भिसाको सम्पूर्ण अवधिसँग मेल खानुपर्छ। यो भिसा शर्त 8501 को प्रमुख आवश्यकता हो। गृह मामिला विभागको नियम अनुसार, बीमा तपाईं अष्ट्रेलिया आएको दिनदेखि सुरु भई भिसा समाप्त भएको दिनसम्म कायम रहनुपर्छ।
अक्सर, पाठ्यक्रमको अन्तिम मिति र भिसाको म्याद सकिने मितिबीचको समयलाई ध्यान दिनुपर्छ। शिक्षा विभागको मापदण्ड अनुसार, यदि तपाईंको पाठ्यक्रम नोभेम्बरमा सकिन्छ र भिसा मार्चमा सकिन्छ भने, तपाईंले मार्चसम्मकै ओएसएचसी लिनुपर्छ। धेरै विद्यार्थीले सुरुमा पाठ्यक्रम अवधिको मात्र बीमा लिने गल्ती गर्छन्। त्यसो भएमा, भिसा अनुदान हुनुअघि नै इमिग्रेसनले थप बीमा प्रमाण माग गर्न सक्छ। तपाईंले आफ्नो कन्फर्मेसन अफ इनरोलमेन्ट (CoE) मा उल्लेखित मिति र भिसा म्यादलाई ध्यानपूर्वक जाँच गर्नुहोस्।
परिवारलाई ओएसएचसीमा कसरी समावेश गर्ने?
यदि तपाईं आफ्नो परिवार (पति/पत्नी वा बच्चा) सँगै अष्ट्रेलिया ल्याउँदै हुनुहुन्छ भने, उनीहरूको लागि पनि अनिवार्य रूपमा ओएसएचसी लिनुपर्छ। यसलाई परिवार वा जोडी कभर भनिन्छ। परिवारका सदस्यहरूको बीमा तपाईंको जस्तै अवधिको हुनुपर्छ र उनीहरूको भिसा आवेदनमा पनि यो प्रमाण पेश गर्नुपर्छ।
परिवार कभरको पोलिसी सर्तहरूमा केही विशेष प्रावधानहरू हुन्छन्। गर्भवती पत्नीको हकमा, गर्भावस्था र प्रसव सेवा को लागि १२ महिनाको प्रतीक्षा अवधि लागू हुन्छ। यदि तपाईंको पत्नी अष्ट्रेलिया आएको १२ महिनाभित्र गर्भवती हुनुभयो भने, त्यसको खर्च कभर नहुन सक्छ। त्यसैगरी, बच्चा जन्मेपछि ९० दिनभित्र बीमामा नाम दर्ता गराउनुपर्छ। परिवार कभरको प्रिमियम एकल कभरको तुलनामा लगभग दोब्बर हुन्छ।
ओएसएचसी दाबी प्रक्रिया र ग्याप शुल्क कसरी कम गर्ने?
दाबी (Claim) प्रक्रिया बीमा प्रदायकअनुसार अलि फरक हुन सक्छ, तर सामान्य विधि यस प्रकार छ: १. प्रत्यक्ष बिलिङ: उपचारपछि, सेवा प्रदायकले सिधै बीमा कम्पनीलाई बिल पठाउँछन्। तपाईंले केवल ग्याप शुल्क तिर्नुपर्छ। २. म्यानुअल दाबी: तपाईंले उपचार खर्च अग्रिम तिर्नुहुन्छ र पछि रसिदसहित बीमा कम्पनीको एप वा वेबसाइटमार्फत दाबी पेश गर्नुहुन्छ।
ग्याप शुल्क कम गर्ने एउटा प्रभावकारी उपाय भनेको आफ्नो बीमा कम्पनीको प्राथमिकता प्राप्त सेवा प्रदायक सञ्जाल (Preferred Provider Network) भित्रका डाक्टर वा अस्पताल छनोट गर्नु हो। यी सञ्जालका सदस्यहरूले एमबीएस दरभन्दा बढी शुल्क नलिने सम्झौता गरेका हुन्छन्, जसले गर्दा तपाईंलाई ग्याप तिर्नुपर्दैन वा धेरै कम तिर्नुपर्छ। साथै, गैर-आकस्मिक अवस्थामा अस्पताल जानुअघि बीमा कम्पनीसँग पूर्व-स्वीकृति लिनुहोस्, अन्यथा दाबी अस्वीकृत हुने जोखिम रहन्छ।
FAQ
Q1: ओएसएचसी प्रिमियम कति महँगो छ?
ओएसएचसी प्रिमियम प्रदायक र कभर प्रकारमा निर्भर गर्दछ। सन् २०२४ को तथ्याङ्क अनुसार, एकल विद्यार्थीको लागि वार्षिक प्रिमियम $५०० देखि $७०० अष्ट्रेलियन डलर बीचमा पर्छ। जोडी वा परिवार कभरको लागि यो खर्च वार्षिक $१,२०० देखि $२,५०० सम्म हुन सक्छ। सस्तो प्रिमियम खोज्दा पोलिसीको कभरेज सीमा (जस्तै औषधि क्याप) अवश्य तुलना गर्नुहोस्।
Q2: के म ओएसएचसी प्रदायक परिवर्तन गर्न सक्छु?
हो, तपाईं जुनसुकै बेला ओएसएचसी प्रदायक परिवर्तन गर्न सक्नुहुन्छ। तर, नयाँ प्रदायकले पुरानो प्रदायकको प्रतीक्षा अवधि (Waiting Period) लाई मान्यता दिने वा नदिने निर्णय गर्न सक्छ। यदि तपाईंले पहिलेको पोलिसीमा कुनै सेवाको १२ महिनाको प्रतीक्षा अवधिको ६ महिना पूरा गरिसक्नुभएको छ भने, नयाँ कम्पनीले त्यो क्रेडिट नदिएमा तपाईंले पुनः १२ महिना कुर्नुपर्ने हुन सक्छ।
Q3: कोर्स सकिएपछि र भिसा सकिनुअघि बीचको बिदामा के ओएसएचसीले कभर गर्छ?
हो, कभर गर्छ, यदि तपाईंको पोलिसी त्यो अवधिसम्म वैध छ भने। ओएसएचसीले अष्ट्रेलिया भित्रको आकस्मिक उपचार मात्र कभर गर्छ। तपाईं बिदामा विदेश जाँदा त्यहाँको उपचार खर्च कभर गर्दैन। त्यसकारण, यदि तपाईं नेपाल वा अन्यत्र घुम्न जाँदै हुनुहुन्छ भने, छुट्टै यात्रा बीमा लिनु सुरक्षित हुन्छ।
सन्दर्भ सामग्री
- गृह मामिला विभाग, अष्ट्रेलिया सरकार २०२४, विद्यार्थी भिसा शर्तहरू (Student visa conditions - 8501)
- प्राइभेट हेल्थ इन्स्योरेन्स ओम्बड्सम्यान (PHIO) २०२४, वार्षिक प्रतिवेदन (Annual Report 2024)
- शिक्षा विभाग, अष्ट्रेलिया सरकार २०२३, अन्तर्राष्ट्रिय विद्यार्थी तथ्याङ्क (International Student Data 2023)
- AHM OSHC २०२४, पोलिसी सूचना पुस्तिका (Policy Information Booklet)
- Bupa OSHC २०२४, सदस्य गाइड (Member Guide - Overseas Student Health Cover)